Dubbele achternaam

Dubbele namen zijn familienamen die een samenstelling zijn van twee namen. Voorbeelden zijn van Haersma Buma, Korthals Altes, Beelaerts van Blokland, Spahr van der Hoek, maar ook van Huykelom van de Pas is een dubbele achternaam. Dubbele namen komen bij Koninklijk Besluit tot stand (voorbeeld hieronder).

Uit onderzoek van het Meertens Instituut blijkt dat in Nederland 4850 dubbele geslachtsnamen voorkomen, welke gedragen worden door in totaal ongeveer 41.000 personen.

Zij schrijft daarover dat "ten aanzien van 1400 van die namen (..) inmiddels [is]komen vast te staan, dat zij rechtmatig worden gedragen door ongeveer 7500 personen. Voor 113 der overige dubbele geslachtsnamen, gedragen door 1350 personen, is door de Hoge Raad van Adel tot rectificatie geadviseerd. De overige 3320 dubbele geslachtsnamen worden blijkbaar onrechtmatig gevoerd."

Aanvankelijk ontstonden dubbele achternamen door toevoeging van de naam van huizen, landgoederen of heerlijkheden aan de eigen achternaam nadat de betreffende families deze bezittingen hadden verworven, zoals bij Ruigrok van der Werve, Van Zuijlen van Nijevelt en Pompe van Meerdervoort. Later zijn het veelal combinaties van de familienamen van de beide ouders van degenen die deze dubbele namen hebben gecreƫerd en vanaf de 19de eeuw daarvoor bij Koninklijk Besluit toestemming hebben gekregen, zoals Van Ingen Schenau, Van den Berg Jeths en Van Huykelom van de Pas.

Dubbele achternamen worden zonder koppel-streepje geschreven, in tegenstelling tot geboortenamen van getrouwde vrouwen.

Een aantal familienamen bestaat eveneens uit twee aparte delen, maar deze namen kunnen desondanks niet als dubbele namen worden beschouwd. In de naam Van Bergen Henegouwen is Henegouwen een nadere plaatsbepaling van de plaats Bergen: niet Bergen in Noord-Holland, maar Bergen in Henegouwen. Officieel is het dan geen dubbele geslachtsnaam.

Namen met de bijvoeglijke naamwoorden Groot, Klein (Lutje), Oud (Old) en Nieuw (Nij) duiden boerderijen aan, voornamelijk in Oost-Nederland. De namen van deze boerderijen laten zien dat bij een oorspronkelijk huis een nieuw huis is gebouwd: Groot Bronsvoort en Klein Bronsvoort, Kleinen Traast, Grotentraast, Lutke Schipholt, Olde Loohuis, Olde Olthuis.

Iedere circa 10 jaar wordt er een wetsvoorstel of een petitie ingediend om dubbele achternamen ook toe te staan als de ouders het niet eens kunnen worden over de achternaam van hun kind. Het kind krijgt in dat geval de achternamen van beide ouders, in alfabetische volgorde achter elkaar. Mocht dit doorgaan, dan kunnen de mensen met een echte dubbele familienaam in het vervolg dagelijks uitleggen dat hun naam niet het product is van deze nieuwe wet. Daarnaast ontstaan er ook dubbele dubbele achternamen, met alle verwarring van dien.